Medische beslisondersteuning
In voorgaande artikelen is vooral geschreven over de wijze waarop data (informatie) in een EPD wordt opgenomen of wordt weergegeven. Het invoeren van gegevens moet voor de gebruiker op een duidelijke en eenvoudige wijze plaatsvinden, omdat anders de bruikbaarheid van het systeem tegen zal vallen. Hetzelfde geldt voor het terugvinden van de informatie. Als dat niet op een flexibele wijze worden gerealiseerd is het EPD bij voorbaat gedoemd niet te worden gebruikt.Gegevens die worden ingevuld zijn meestal een product van feiten die door de gebruiker zijn geconstateerd en zijn beslissing daarover. Een groot gedeelte van alle activiteiten in de gezondheidszorg zijn het gevolg van beslissingen die na het uitvoeren van onderzoeken en testen die zijn gedaan. Vanaf het eerste moment dat de patiënt in contact komt met de behandelaar wordt automatisch begonnen met het verzamelen van de gegevens en het interpreteren ervan. Dit is vaak complex.
Op basis van de resultaten van deze testen en onderzoeken worden indien nodig meer complexe en nog duurdere onderzoeken/testen uitgevoerd als de resultaten uit eerdere onderzoek en testen niet de antwoorden geven. Alle data en interventies worden gedocumenteerd in het dossier van de patiënt. Ook gedurende de verdere behandeling van de patiënt worden gegevens van de patiënt geregistreerd. Tijdens het gehele behandelproces vindt er dus verzameling van data plaats maar worden er op basis van die data beslissingen genomen. De beslissing die moet worden genomen heeft een relatie met de diagnose of therapie van de patiënt.
Niet altijd blijkt de juiste beslissing worden genomen. Een behandelaar bekijkt de gegevens vanuit zijn proffessie en probeert een zo goed mogelijke beslissing te nemen. De focus kan zodanig zijn dat bepaalde details niet opvallen. En juist deze details kunnen een ander licht werpen op de situatie. Een voorbeeld is een patiënt die nog steeds medicatie krijgt voorgeschreven terwijl uit de laboratorium resultaten blijkt dat dat niet meer nodig is. Dit soort fouten kunnen tot ernstige problemen met de patiënt leiden.
Medische kennis kan grofweg in twee categorieën worden verdeeld:
Wetenschappelijke kennis waarbij de behandelaar de kennis moet hebben van de principes van de biologische processen en de relaties tussen de pathologische condities en de symptomen.
Experimentele kennis waarbij de behandelaar een bepaald symptoom heeft gezien en de oorzaken heeft herkend.
In de praktijk blijken deze categorieën continu te worden gebruikt. Op basis van deze kennis worden regels gemaakt om patiënten te kunnen behandelen. In de meeste gevallen bezitten behandelaars voldoende kennis en patiënten data om de juiste beslissing te nemen. Computers zijn in dit geval vaak ook niet eens nodig.
Aan de andere kant blijken er voldoende reden te zijn om computers juist wel in te zetten:
1) Mensen maken er soms nog fouten of vergissingen (zowel in de routine als een complexe gevallen);
2) Behandelaars kunnen niet alle laatste ontwikkelingen op het gebied van de medische kennis bijhouden;
3) Soms is het efficiënter om beslissingen te automatiseren dan velen routine beslissingen te moeten nemen;
4) Door het inzetten van computers kan de kwaliteit worden verhoogd tegen lagere kosten.
Computers kunnen grote hoeveelheid patiënten data opslaan. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van kennissystemen mits de gegevens op een gestructureerde wijze zijn opgeslagen. Als aan die voorwaarden is voldaan kan patiënten data en medische kennis worden gebruikt om computers in te zetten bij het ondersteunen van medische beslissingen. Maar zijn computers wel in staat om dezelfde beslissing te nemen als ervaren behandelaars indien deze dezelfde gegevens van patiënten en dezelfde kennis bezitten? Op de vraag kan nog geen ja worden gegeven. Er zijn systemen op de markt die op een beperkt gebied de specialistische regels in zich hebben. Deze regels zijn op basis van menselijk redeneren gemaakt. Op basis van gegevens en die regels kunnen zij adviezen en signaleringen geven. Ze zijn zeker nog niet in staat om zelf regels te maken.
Terug